ფედერალისტური წერილები-გიორგი ბარამიძის კომენტარი

არასამთავრობო ორგანზიაცია ,,იზრუნე შენს ქალაქზე” , პროექტ ,,იზრუნე განათლებაზე”- ფარგლებში იწყებს ,,ფედერალისტური წერილების” გამოქვეყნებას, როგორც ქართულ ასევე ინგლისურ ენაზე.
გიორგი ბარამიძე –  გრ. რობაქიძისა და ივ. ჯავახიშვილის სახ. უნივერსიტეტების პროფესორი
 
 
 
ფედერალისტი და რესპუბლიკანიზმის გაგების ზოგიერთი ასპექტი
 
ფედერალისტის მიხედვით რესპუბლიკანიზმი ძირეულად არის დაკავშირებული ფედერალიზმთან (წერილი 10; 39). დამფუძნებელთა ჩანაფიქრის მიხედვით და ფაქტობრივადაც ამერიკა არის ფედერაციული რესპულიკა. ამრიგად, ჩვენ უნდა ვილაპარაკოთ არა ზოგადად რესპუბლიკისა და რესპუბლიკანიზმის, არამედ ფედერაციული რესპუბლიკისა და ფედერაციული რესპუბლიკანიზმის შესახებ. ამიტომ უპრიანია წინდაწინვე ვიცოდეთ როგორც ერთი, ისე მეორე მათგანის სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობა. ძველი რომაელი პოლიტიკური მოღვაწისა და ფილოსოფოსის _ ციცერონის განმარტებით, res publica – res populi est ე. ი. რესპუბლიკა სახალხო საქმეაო. ასე რომ, ამ გამოთქმაში საქმე გვაქვს ორ ძირეულ სიტყვასთან. ესენია: საქმე და ხალხი. ფედერალიზმი კი მომდინარეობს ასევე ლათინური სიტყვიდან feodus, რაც ქართულად კავშირს (ამ სიტყვასთან დაკავშირებული ვარიაციებით: ხელშეკრულება, აღთქმა) ნიშნავს. საქმე ის არის, რომ ამა თუ იმ  ქვეყანაში არსებობს ნებაყოფლობითი თემები და პოლიტიკური ინსტიტუტები. ბუნებრივია, წამოიჭრება შეკითხვა იმის თაობაზე, თუ როგორ უკავშირდება ერთმანეთს ეს ორი რამ. შედარებით წვრილი, თვითმმართველი თემები ხელშეკრულების საფუძველზე ერთიანდებიან შედარებით მსხვილ თვითმმართველ თემებთან. ამგვარად ურთიერთდაკავშირებული სოციალური ინსტიტუტები შემდგომში ხელშეკრულებას დებენ პოლიტიკურ დაწესებულებებთან. ასე რომ, მთელი ამგვარი საზოგადოებრივ-პოლიტიკური წყობის საფუძველი არის ხელშეკრულება. მაგრამ მთავარი ის არის, რომ ყველა ამგვარი ხელშეკრულების საფუძველთა საფუძვლად ის ხელშეკრულება, ის აღთქმა გვევლინება, რომელსაც, ბიბლიის მიხედვით, ღმერთი დებს ადამიანთან ჯერ ნოეს, ხოლო შემდეგ აბრაამის სახით. ამრიგად, ხელშეკრულება ხასიათდება იმით, რომ მას აქვს ე.წ. თეოლოგიური ელემენტი; ელემენტი – ძირეული მნიშვნელობით, რაც ნიშნავს პირველმქმნელს, ე. ი. ისეთ რამეს, რაც ქმნის ხელშეკრულების არსს, რაც მას ხელშეკრულებად აქცევს. ძალზე ზოგადად და ასევე წინდაწინვე თუ ვიტყვით, რესპუბლიკანიზმის სული მომდინარეობს ხალხიდან, ხოლო ფედერალიზმისა _ ღმერთთან ურთიერთობიდან. ასე რომ, სახელწოდება ფედერაციული რესპუბლიკა, ერთი შეხედვით, ორი ურთიერთგამომრიცხავი განზომილების შეერთებად გვევლინება; საქმე ღვთაებრივსა და სეკულარულ განზომილებებს ეხება; სეკურალურის იმ გაგებით, რაც ქართულად საეროს ან წარმართულს ნიშნავს. გარდა ამისა, როცა ხელშეკრულება ამგვარადაა გაგებული, როგორც ფიქრობენ, წინ აღარაფერი უდგას ფედერალიზმის წინააღმდეგ წამოყენებული ერთ-ერთი მთავარი საყვედურის გაბათილებას. საქმე ეხება იმას, რომ ხელშეკრულების დარღვევა ყოველთვის არის შესაძლებელი და ამიტომ მასზე დაშენებული კავშირიც არამყარიაო. მაგრამ საქმე ის არის, რომ ამგვარი შესიტყვება არ ითვალისწინებს ერთ მთავარ რამეს. კერძოდ კი იმას, რომ აღთქმისეული ფედერალიზმის დროს ადამიანებს შორის დადებული ყოველი კავშირი, საბოლოო ჯამში, ღმერთის მიერ მოცემულ აღთქმას ემყარება. ღმერთი კი ყოველთვის ერთგულია მის მიერ მოცემული აღთქმისა.
საკითხი შესაძლებელია იმის შესახებ დაისვას, თუ რას ემყარება პოლიტიკური წესრიგი, ანდა პოლიტიკური კავშირი. იგი შეიძლება ორ რამეს ემყარებოდეს: ან კერძო პირებს, ან ე.წ. კრებით პირებს. კერძო პირებად, რა თქმა უნდა, მიჩნეულია ცალკეული ადამიანი. ხოლო კრებით პირებად ისეთი სიდიდეები მოიაზრება, როგორიცაა ოჯახი,  ამქარი, სამეზობლო, თემი, ერი. პირველი პოზიცია ინდივიდუალიზმის სახელწოდებითაა ცნობილი; მეორეს – კორპორატიზმს უწოდებენ; კორპორაცია კი ლათინურიდან მომდინარეობს და გაერთიანებას ნიშნავს. გასათვალისწი-ნებელია ისიც, რომ პოლიტიკური წესრიგი თუ კავშირი რამდენიმე კრიტერიუმის მიხედვით ფასდება. უწინარეს ყოვლისა, ადამიანებს აინტერესებთ, თუ რამდენად მტკიცე, შედუღაბებული და გამძლე და სამართლიანია იგი. ასევე ფრიად მნიშვნელოვანია, თუ რამდენად უწყობს იგი ხელს იმას, რომ  ყველას ჰქონდეს კარგი ცხოვრების შესაძლებლობა. ამრიგად, პოლიტიკური წესრიგის სიმტკიცე კარგი ცხოვრების საწინდრად უნდა გვევლინებოდეს. საზოგადოდ, ძველთაგანვე ცნობილია, რომ ადამიანები ორ რამეს მიელტვიან: კარგ ცხოვრებასა და სულის ხსნას. ისიც ცნობილია, რომ ამა თუ იმ ხალხის ენა თვითონ ადგენს არსობრივ განსხვავებებს. ინდივიდუალურ ადამიანზე, კერძო პირზე, ვიტყვით ცხოვრობსო, ხოლო კრებულად  გაერთიანებულ ადამიანებზე, ანუ კრებით პირებზე კი ვიტყვით თანაცხოვრებას ეწევიანო. დასავლელი ადამიანი ხანგრძლივი ისტორიული ეპოქების განმავლობაში დარწმუნებულია, რომ როგორც კარგ ცხოვრებას, ისე სულის ხსნას, სწორედაც თანაცხოვრების ველზე შეძლებს. თუმცა იმავე დასავლეთში არსებობს მნიშვნელოვანი სააზროვნო ნაკადი, რომელსაც მიაჩნია, რომ ამგვარი რამეები  ინდივიდუალურ ადამიანსაც ხელეწიფება. მაგრამ მთავარი სწორედ ის არის, თუ როგორ გვესმის თვითონ ადამიანი.

ფედერალისტი და ადამიანის გაგება

51 – ე წერილის მიხედვით ადამიანი არ არის ანგელოზი: “ადამიანები ანგელოზები რომ იყვნენო”). I წერილის თანახმად, კი ადამიანს განსჯისა და არჩევნის გაკეთების უნარი ახასიათებს; ამგვარ შესაძლებლობას კი პრინციპულად არის მოკლებული ცხოველი. ამრიგად, ადამიანი ანგელოზსა და ცხოველს შორისაა. დამფუძნებელთა მიხედვით, ეს იმას ნიშნავს, რომ იგი არის დაცემული და არასრულყოფილი არსება. აქედან ჩანს ისიც, რომ ამერიკის დამფუძნებელი მამები ანგარიშს უწევენ პლატონის მოსაზრებას. ამ უკანასკნელის თანახმად, სახელმწიფოს აუცილებლობა სწორედ იქიდან მომდინარეობს, რომ ადამიანი ის არსებაა, რომელსაც მოთხოვნილებები აქვს. მოთხოვნილება არასრულყოფილების გამოხატულებაა. სრულყოფილ არსებას იგი არ აქვს. ამრიგად, დამფუძნებელთა შეხედულებით, ადამიანი არის განსჯითა და არჩევნის გაკეთების უნარით, ანუ გონებით დაჯილდოებული  არასრულყოფილი არსება, რომელსაც (39 – ე წერილის მიხედვით) თვითმმართველობის ანუ იმის უნარი აქვს, რომ თავისი თავი თვითონვე მართოს. მაგრამ მთვარი ის არის, თუ რა ჰკრავს ასეთ ინდივიდებს ერთ ხალხად. ამ მხრივ მეტადრე საინტერესოა მე-2 წერილი, რომელშიც, ვფიქრობ, არსობრივი მნიშვნელობა ენიჭება სიტყვას: განგება (providence). ლაპარაკი არის ერთ მთლიან ქვეყანასა და ერთ ხალხზე, რომელსაც საერთო წინაპარი ჰყავს, ერთ ენაზე ლაპარაკობს და ერთ სარწმუნოებას აღიარებს. ამგვარი ერთობის საფუძვლად კი ღვთაებრივი განგებულება გვევლინება. ამრიგად, ამერიკის დამფუძნებელ მამათა მიხედვით, ადამიანთა თანაცხოვრების საფუძველი ღვთაებრივი განგებულებაა. უპრიანია,  ამ გარემოებას, ღრმად ჩაუფიქრდეს ის ადამიანი, ვისაც შესაძლებლად მიაჩნია ადამიანთა ამა თუ იმ კრებულის დაფუძნება ღვთაებრივი ნების გარეშე. ფედერაციული რესპუბლიკა, დამფუძნებელთა მიხედვით, პოლიტიკური წესრიგის, პოლიტიკური კავშირის სწორედ ის ფორმაა, რომელიც ყველაზე უფრო მიესადაგება ამერიკის ხალხს, რომელიც განგებას ერთ კრებულად შეუკრავს. მართალია, ოთხმოცდახუთ წერილში არსად არის ლაპარაკი იმის შესახებ, რომ ღმერთმა აღთქმა დაუდო ამერიკელ ხალხს, მაგრამ ამ ბრძნული წერილებიდან სწორედ ბიბლიური გამოცდილება და ანალოგია გამოსჭვივის. ამ აზრით, დამფუძნებელთა ხედვა იმთავითვე ფედერალური ხედვა, ფედერალური მსოფლმხედველობაა, ფედერალურის ძირეული გაგებით, საცა იგი აღთქმას ნიშნავს. ვფიქრობ, ეს ვითარება მრავლისმეტყველი უნდა იყოს “ამერიკული სულის” მაძიებელთათვის როგორც ჩვენში, ისე სხვაგანაც. მაგრამ ტრადიციულ აზროვნებას მიაჩნია, რომ პოლიტიკური აზროვნების ამგვარ ლოგიკას, რომელიც თეოლოგიური ელემენტითაა შეზავებული, მონარქის აუცილებლობისა და მონარქიული წყობისკენ მივყავართ.  ამრიგად, საკითხი დგას იმის შესახებ, თუ რა კავშირია მონარქიასა და რესპუბლიკას შორის.

მონარქია და რესპუბლიკა

მონარქია ბერძნული წარმოშობის სიტყვაა და ორი ნაწილისგან შედგება: მონოს, რაც მხოლოს, მარტოს ნიშნავს და არხე, რაც ბერძნულიდან მართვას ნიშნავს. შესაბამისად სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობით მონარქი არის ერთმმართველი ანდა თვითმპყრობელი; ხოლო მონარქია არის ერთმმართველობა ანუ თვითმპყრობელობა. მონარქიული პოლიტიკური წყობა ასეთია: სახელმწიფო ხელისუფლების სათავეში დგას მეფე, რომელიც არის ღვთივკურთხეული ხელისუფალი. ეს იმას ნიშნავს, რომ ბატონობის უფლება მას მინიჭებული აქვს ღვთის მადლით, ღვთაებრივი ხელდასხმით. დამფუძნებელი მამების მიხედვით კი ღვთაებრივი წყალობა მთელ ხალხზეა გადმოსული. სწორედ ის კრავს “ჩვენად ამერიკელ ხალხს. ერთ შემთხვევაში, ღვთაებრივი მადლი მეფეზე გადადის, მეორეში – ხალხზე. ერთი სახელმწიფოებრივ – პოლიტიკური წყობა მონარქიის სახით გვევლინება, მეორე – რესპუბლიკისა. თუმცა ამ უკანასკნელ შემთხვევაში თეოლოგიური ელემენტი, ასე ვთქვათ, პირველაღმძვრელის როლს თამაშობს და თითქოსდა ამის შემდეგ აღარ ერევა პოლიტიკურ ცხოვრებაში. სხვანაირად რომ ვთქვათ, ერთ შემთხვევაში სუვერენი მეფეა, მეორეში – ხალხი. ასე რომ, მთავარია ის, თუ რა არის სუვერენიტეტი; იგი ლათინური ძირის მქონე სიტყვაა და უზენაესობას ნიშნავს. შესაბამისად, სუვერენი უზენაესია. ჩვენს პოლიტიკურ სინამდვილეში ამა თუ იმ შეკრებაზე ხშირად გვესმის დიდი რიხითა და ენთუზიაზმით წარმოთქმული სიტყვები: “მისი უზენაესობა ქართველი ხალხი”. ტრადიციული გაგებით, სუვერენიტეტი განუყოფელია და დაუნაწევრებელი. მონარქი სწორედ ასეთ სუვერენიტეტს განასახიერებს. ხალხის უზენაესობაზე ლაპარაკიც მის განუყოფლობას გულისხმობს. განუყოფელი ხალხის ხელისუფალი განუყოფელი და დაუნაწევრებელი სუვერენიტეტის მქონე მეფეა. მისი სუვერენეტიტისა და ხელისუფლების წყარო უშუალოდ ღმერთიდან მომდინარეობს.
რესპუბლიკანიზმი კი სწორედ ის პოლიტიკური წყობაა, რომელიც უარყოფს სამეფო ხელისუფლებას და მიიჩნევს, რომ ერთადერთი სუვერენი ხალხია. დამფუძნებელი მამების მიხედვით, სახელმწიფო ხელისუფლებისა და სახელმწიფო ძალაუფლების წყარო ხალხის უზენაესობაა. ხალხი შეიძლება ორნაირად გვესმოდეს; ერთი თვალსაზრისის მიხედვით, იგი ინდივიდებისგან შედგება; მეორისა კი _ კრებითი პირებისგან ანუ კორპორაციებად გაერთიანებულ კერძო პირთაგან. ერთ შემთხვევაში საქმე გვაქვს პიროვნულ ნებასთან, მეორეში კი – კრებით ნებასთან. დამფუძნებელი მამების მიხედვით, რესპუბლიკანიზმი ინდივიდუალიზმთან არის დაკავშირებული. მთავარია ინდივიდი, მისი ნება და მისი უფლებები. მაგრამ საქმე ის არის, რომ მარტო ინდივიდუალიზმის წინწამოწევით არ ამოიწურება დამფუძნებელი მამების რესპუბლიკური მსოფლმხედველობა. ინდივიდუალიზმი მათ ძირეულად დააკავშირეს საზოგადოების თვითორგანიზაციის ფედერალურ პრინციპთან. ეს ვითარება კარგად ჩანს იმ მსჯელობიდან, რომელშიც საქმე ეხება ფედერალურ იურისდიქციას: ფედერალური კანონი უნდა ვრცელდებოდეს ცალკეული შტატის მოქალაქეზე, როგორც ინდივიდზე, კერძო პირზე, მაგრამ რაც შეეხება ამერიკას _ იგი უნდა იყოს შტატების (ანუ ცალკეული სახელმწიფოების), როგორც კრებით პირთა კავშირი. უფრო მეტი, მთელი ქვეყნის საზოგადოებრივი ქსოვილი ისეთი ასოციაციებისგანაა მოქსოვილი, როგორიცაა ოჯახი, ამქარი და სხვა ნებაყოფლობითი დაწესებულებანი. ეს იმას ნიშნავს, რომ ხალხი ამგვარი თვითმმართველი სიდიდეებისგან შედგება. იგი განუყოფელი და დაუნაწევრებადი კი არ არის, არამედ გაყოფილი და დანაწევრებულია. მაგრამ საქმე ის არის, რომ ეს ვითარება მისი სიმტკიცისა და ურღვეობის საფუძვლად გვევლინება და არა მისი დაქუცმაცებისა და გათითოკაცებისა. დამფუძნებელმა მამებმა, შეიძლება ითქვას, ამერიკული საზოგადოების თვითმოწყობის პრინციპი სახელმწიფოებრივი მოწყობის პრინციპად აქციეს. მათი მიხედვით, სახელმწიფო არის არა რაღაც გაქვავებული სიდიდე, არამედ იგი პოლიტიკური ერთობა, პოლიტიკური კორპორაცია თუ გაერთიანებაა. რაკი ასეა, სახელმწიფო ხელისუფლებასაც საფუძვლად უნდა ედოს დანაწევრებისა და გაყოფის პრინციპი. ასე შემოიტანეს ამერიკის დამფუძნებელმა მამებმა პოლიტიკურ აზროვნებასა და პრაქტიკაში დანა-წევრებული და გაყოფილი სუვერენიტეტის პრინციპი. ეს უკანასკნელი საფუძვლად დაედო სახელმწიფო ხელისუფლების დაყოფას სხვადასხვა შტოებად.
დანაწევრებული სუვერენიტეტი და ხელისუფლების შტოები
დანაწევრებული სუვერენიტეტი ხელისუფლების დანაწევრებას, ანდა დანა-წევრებულ ხელისუფლებას მოითხოვს. აქედან გამომდინარე, თვითონ სახელმწიფო სხვა არაფერია, თუ არა პოლიტიკური ასოციაცია, პოლიტიკ-ური გაერთიანება. სახელმწიფოს ამგვარი გაგება კი სრულიად განსხვავდება მისი ტრადიციული გაგებიდან, რომელსაც იგი გაქვავებულ სიდიდედ ესმის. სახელმწიფოსა და სახელმწიფო ხელისუფლების განუყოფლობიდან ერთი ნაბიჯიღა რჩება ტოტალიტარულ სახელმწიფომდე. სახელმწიფო, როგორც ასოციაცია, განყოფილი სუვერენიტეტი და დანაწევრებული ხელისუფლება სწორედ იმის საწინდარია, რომ თავიდან ავიშოროთ ტოტალიტარიზმი და სახელმწიფოს მხრივ ძალმომრეობა. ეს უკანასკნელი სწორედ ის უბედურებაა, რომლის თავიდან ასაშორებლადაც ეგზომი თავგამოდებით იღვწიან ამერიკის დამფუძნებელი მამები. თუმცა ისინი არ ლაპარაკობენ მარტო ამგვარ ძალმომრეობაზე. მათთვის მიუღებელია ძალმომრეობის ნებისმიერი გამოვლინება. ამრიგად, სახელმწიფო ხელისუ-ფლება იყოფა სამ შტოდ: აღმასრულებელი ხელისუფლება, საკანონმდებლო და სასამართლო ხელისუფლება. სამივე მათგანს აქვს თავ-თავიანთი უფლებამოსილება, რომლის მოცულობა დადგენილია კონსტიტუციით. აღმასრულებელი ხელისუფლების სათავეში დგას პრეზიდენტი. ცხარე კამათის საგნად იყო ქცეული სწორედ საპრეზიდენტო უფლებამოსილება. ზოგიერთი ოპონენტი ამტკიცებდა, რომ იგი ბრიტანეთის მონარქის უფლებამოსილებასაც კი აღემატებოდა და ამაში ხედავდა დიდ საფრთხეს. მაგრამ დამფუძნებელი მამების პასუხი ოპონენტებისადმი შეიძლებოდა ასე ჩამოგვეყალიბებინა: ასეთი საფრთხე რეალურია დაუნაწევრებელი ანუ განუყოფელი სუვერენიტეტის დროს. დანაწევრებული სუვერენეტიტეტის პირობებში კი იგი თითქმის ქარწყლდება. თუმცა ამ მიზნის მისაღწევად არ არის საკმარისი მარტო ზემოხსენებული პრინციპი. სწორედ ამ პუნქტში დამფუძნებელ მამებს პოლიტიკურ აზროვნებასა და პრაქტიკაში პირველად შემოაქვთ (ფედერალისტი 9) ისეთი ფენომენი, რომელიც ცნობილია, როგორც ურთიერთგაწონასწორებისა და ურთიერთგაკონტროლების (checks and balances) მექანიზმი. იგულისხმება ის არსობრივი ვითარება, როცა ხელისუფლების შტოები აწონასწორებენ და აკონტრო-ლებენ კიდეც ერთმანეთს. ამგვარი ქმედების მიზანი ის არის, რომ ხელისუფლების თითოეული შტო თავის საკუთარ სფეროში ჩაატიოს. დანაწევრებული სუვერენიტეტი და ურთიერთგაწონასწორებისა და ურთიერთგაკონტროლების მექანიზმი არის სწორედ მძლავრი იარაღი უზურპაციის წინააღმდეგ. უზურპაციო კი ლათინური სიტყვაა და მიტაცებას ნიშნავს. როცა ჩვენშიც ლაპარაკია საპრეზიდენტო რესპუბლიკის უარყოფითი მხარეების შესახებ, იქნებ ღირდეს დაფიქრება იმაზე თუ რა არის დანაწევრებული სუვერენიტეტი და როგორ უნდა გაიმართოს ურთიერთგაწონასწორებისა და ურთიერთგაკონტროლების მექანიზმი. რესპუბლიკანიზმზე მსჯელობისას ასევე უპრიანი იქნებოდა დამფუძნებელ მამათა შეხედულებების გასიგრძეგანება და იმაზე დაფიქრება, თუ რას ნიშნავს ფედერაციული რესპუბლიკა. აკი ისინი შეაგონებენ როგორც თანამედროვეთ, ისე მომავალ თაობებს: “რუდუნებით უნდა ვეპყრობოდეთ ფედერალიზმის სულს და ფედერაციული პრინციპის მიხედვით ქვეყნის მოწყობას თავგამოდებით უნდა ვესწრაფოდეთ.” (წერილი 10). დამფუძნებელი მამები რამდენიმე სახის სინთეზს ახორციელებენ. ერთი მხრივ, საქმე გვაქვს ფედერალური და რესპუბლიკური პრინციპების სინთეზთან. მეორე მხრივ, ფედერაციული რესპუბლიკანიზმი ინდივიდუალურისა და კორპო-რაციულის სინთეზს განასახიერებს. პოლიტიკური წესრიგის საფუძვლად სწორედ ინდივიდუალურისა და კორპორაციულის სინთეზი გვევლინება.
დამფუძნებელ მამათა თანახმად, რესპუბლიკანიზმის სულს ხელისუფ-ლების სამ შტოთაგან საკანონმდებლო ხელისუფლება გამოხატავს. ამიტომ მათ მიაჩნიათ, რომ უზურპაციის საფრთხე ყველაზე მეტად შესაძლოა სწორედ მისგან იყოს მოსალოდნელი. აქაც მხსნელად გვევლინება დანაწევრების პრინციპი. საკანონმდებლო ხელისუფლება ორად არის გაყო-ფილი: კონგრესად და სენატად. კონგრესი ხელისუფლების საერთო – ეროვნულ განზომილებას გამოხატავს, რაკი მისი წყარო არის მთლიანად ამერიკელი ხალხი; სენატი კი ხელისუფლების ფედერალური განზომილების გამომხატველია, რაკი მისი წყარო არის არა განუყოფელი ამერიკელი ხალხი, არამედ შტატები, როგორც თანასწორი პოლიტიკური საზოგადოებანი (წერილი 39). ხელისუფლების დანაწევრების პრაქტიკულად ხორცშესხმული პრინციპი ასე გამოიყურება: ჯერ იგი იყოფა ორ – საერთო – ეროვნულ და ფედერალურ დონედ; თითოეული დონე თავთავიანთი მხრივ დაყოფილია სამ შტოდ; საკანონმდებლო ხელისუფლება კი თითოეულ ამ დონეზე ისევ ორად იყოფა. აქედან გამომდინარე, ალბათ, კარგად უნდა გავისიგრძეგანოთ, რომ აბსოლუტური სუვერენიტეტი აღარ არის შესაძლე-ბელი.
მაგრამ დანაწევრების პრინციპი არ ვრცელდება მარტო სახელმწიფო ხელისუფლებაზე. საქმე ის არის, რომ ძალმომრეობისა და უფლებათა უზურპირების არანაკლები საფრთხე არსებობს სამოქალაქო საზოგადოების ველზე, რომელიც, როგორც ცნობილია, ადამიანური თავისუფლების გასაქანია. ამიტომ აქ ყოველთვის არსებობს ხიფათი იმისა, რომ შეიკრიბოს მიკერძოებული უმრავლესობა, ანდა ადამიანების ისეთი კრებული ჩამოყალიბდეს, რომელიც ჯგუფურობის თუ ურთიერთგაუტანლობის სულით იქნება შეპყრობილი. დამფუძნებელი მამები ამგვარი საფრთხის თავიდან აშორების ორ გზას განიხილავენ. ერთი გზა ასეთია: თვითონ საზოგადოების შიგნით შეიქმნას ისეთი მიუმხრობელი კრებული, რომელიც არც ერთი საზოგადოებრივი ჯგუფის მიმართ მიკერძოებას არ გამოიჩენს. მაგრამ ამგვარი საშუალების პრაქტიკულ ხორცშესხმას ისინი შეუძლებლად მიიჩნევენ. მეორე გზა იმაში მდგომარეობს, რომ საზოგადოება რაც შეიძლება ბევრ სექტად იქნეს დანაწევრებული, რათა გამორიცხული იქნეს შესაძლებლობა მიკერძოებული უმრავლესობის ჩამოყალიბებისა, რომელსაც არ გაუჭირდებოდა უზურპაციისა და ჩაგვრის მისეული ზრახვების განხორციელება. სექტა ლათინური სიტყვაა და რელი-გიურ სკოლას, მოძღვრებასა თუ ჯგუფს ნიშნავს. მაგრამ დამფუძნებელი მამები მას არარელიგიური მნიშვნელობით იყენებენ. სექტად ისინი ნები-სმიერ წვრილ თემს მოიაზრებენ. დანაწევრებული საზოგადოება იმას ნიშნავს, რომ იგი რაც შეიძლება ბევრ წვრილ თემადაა დაყოფილი. სწორედ ამგვარი მექანიზმი განიხილება საწინდრად იმისა, რომ ვერ მოხერხდეს მიკერძოებული, მოძალადე და უზურპატორი უმრავლესობის ჩამოყალიბება. დანაწევრებული სუვერენიტეტი, დანაწევრებული სახელმწიფო ხელისუფლება და დანაწევრებული საზოგადოება რესპუბლიკური თავისუფლების საფუძვლად განიხილება. რესპუბლიკური თავისუფლება და რესპუბლიკრი დემოკრატია ერთმანეთზეა გადაჯაჭვული.
რესპუბლიკანიზმი წარმოუდგენელია საზოგადოებრივი ფედერალიზმის  გარეშე. ეს უკანასკნელი, ალბათ, უცხო არარის საქართველოსთვისაც. იგულისხმება ის, რომ საქართველოს საზოგადოებრივი სხეული ყოველთვის იყოდანაწევრებული ერთმანეთისადმი პასუხისმგებლობითა და ერთგულებით გამსჭვალული შედარებით ვიწრო თუმსხვილი თემებისგან. ასევე, ალბათ, შესაძლებელია, ვილაპარაკოთ საქართველოში კულტურული ფედერალიზმისშესახებ. კულტურული მრავალფეროვნების პრინციპი არის არა მსგავსება სხვადასხვა კუთხეებს შორის, არამედ მათშორის განსხვავება. მაგრამ შესაძლებელია თუ არა განსხვავება იყოს ერთიანობის საფუძველი? ამერიკისდამფუძნებელი მამები მომავალ თაობებს სწორედ იმას ასწავლიან, რომ ჭეშმარიტი ერთიანობის საფუძველი სწორედაცგანსხვავებაა. ქართველები სახელმწიფოებრივ ველზე  ყოველთვის შედუღაბებულ, მტკიცესა და ურყევ კავშირსვესწრაფოდით. სახელმწიფოებრიობის სამი ათას წელზე მეტს ვითვლით. ერთიანი და განუყოფელისახელმწიფოებრიობის პერიოდები კი მთელი ამ ხნის განმავლობაში ძალზე ხანმოკლეა. საქმე ის არის, თუ როგორგვესმის ეროვნული სახელმწიფოებრიობა. ტრადიციული ხედვა ასეთია: ვეძებთ იმას, რაც საერთოა ქართულ კუთხეებსშორის; იგი სხვა არაფერია, თუ არა საერთო ქართული ანუ საერთოეროვნული; ამრიგად, ეროვნული სახელმწიფო ამუკანასკნელის პოლიტიკური ინსტიტუირების ანუ მისი პოლიტიკური დაწესების ფორმად გვევლინება. პოლიტიკურიხედვის ლოგიკა ასეთია: რაც საერთოა, ის უზენაესია და დაუნაწევრებელი; ხოლო, რაც განგვასხვავებს, იგიგვაქუცმაცებს და გვათითოკაცებს კიდეც. მაგრამ არსებობს პოლიტიკური აზროვნების სხვა ლოგიკაც _ . . განსხვავების ლოგიკა. ამ უკანასკნელს მიაჩნია, რომ ჭეშმარიტი ერთიანობის საფუძველი სწორედაც განსხვავებაა. ფედერაციული სახელმწიფო სწორედ განსხვავების პოლიტიკური დაწესების ფორმად განიხილება. ამ ლოგიკისთანახმად, განსხვავება არათუ აქუცმაცებს, არამედ კრავს და ადუღაბებს  ქვეყანას. თუ ასე შევხედავთ, ჩვენს წარსულშისახელმწიფოებრიობისწყვეტაკი არ ხდებოდა, არამედ მისი უწყვეტობა სწორედ წყვეტისა და დანაწევრების სახითარის წარმოდგენილი
რესპუბლიკანიზმი და დემოკრატია

დამფუძნებელი მამები გადაჭრით მიუთითებენ, რომ რესპუბლიკანიზმის არსი არის წარმომადგენლობითობა. ეს იმას ნიშნავს, რომ ძალაუფლება ხორციელდება სახალხო წარმომადგენელთა მეშვეობით. მანამდე გაბატონებული იყო წარმოდგენა, რომლის მიხედვითაც ხალხი პირდაპირ ახორციელებს ხელისუფლებას და იგი უშუალოდ მართავს ქვეყანას. ანტიკური საბერძნეთი, რომელიც ასაზრდოებს დასავლურ აზროვნებას, მხოლოდ უშუალო ანუ პირდაპირ დემოკრატიას სცნობს. მისი განხორციელება უკავშირდება ტერიტორიულ პრინციპს და საამისოდ აუცილებელია მცირე ტერიტორია. ოპონენტები სწორედ იმას უკიჟინებდნენ დამფუძნებელ მამებს, რომ ამერიკის ძალზე ვრცელ ტერიტორიაზე შეუძლებელი იქნებოდა ამ პრინციპის განხორციელება. დამფუძნებლები კი სწორედ იმას მიიჩნევენ ამერიკული რესპუბლიკანიზმისა და ამერიკული დემოკრატიის თავისებურებად, რომ როგორც ერთი, ისე მეორე უვრცეს ტერიტორიაზე ვრცელდება. სწორედ ამით განსხვავდება წარმომადგენლობითი დემოკრატია უშუალო ანუ პირდაპირი დემოკრატიისგან. როგორც ამბობენ, დემოკრატიული წყობილების დროს ქვეყანას მართავს ხალხი, ხოლო რესპუბლიკური სისტემის დროს ქვეყანას მართავენ ხალხის წარმომადგენლები. წარმომადგენლობის პრინციპი მოქმედებს როგორც სახელმწიფო ხელისუფლების, ისე საზოგადოების ველზე. ამ უკანასკნელზე იგი შემდეგნაირად ხორციელდება: უფრო წვრილი კორპორაცია, მაგ., პროფესიული ნიშნით ჩამოყალიბებული კორპორაცია ანუ ამქარი თავის წარმომადგენელს გზავნის უფრო მსხვილ ამქარში; ეს კი, თავის მხრივ, თავის წარმომადგენელს გზავნის უფრო მსხვილ ამქარში და ა.შ. პარალერულად წარგზავნის პრინციპი ხორციელდება სახელმწიფო ხელისუფლების ველზეც. ასე რომ, მთელი ქვეყანა დაქსაქსულია წარმომადგენლობათა ქსელით. წარმოამდგენელი კი ის არის, ვინც ერთგულებითა და მოვალეობის გრძნობით არის გამსჭვალული წარმგზავნის მიმართ. თუ ამ კუთხით შევხედავთ, მთელი ქვეყანის როგორც საზოგადოებრივი, ისე პოლიტიკური სხეული მოვალეობითა და პასუხისმგებლობითაა გაჟღენთილი. სპეციალურ პოლიტიკურ – მეცნიერულ ენაზე ამ ფენომენს სახელმწიფოსადმი ლოიალობა ჰქვია. რა განაპირობებს რესპუბლიკურ ლოიალობას დამფუძნებელ მამათა თვალთახედვით? აუცილებელია გავერკვეთ რესპუბლიკური თავისუფლებისა და რესპუბლიკური დემოკრატიის არსში. როგ-ორც ამბობენ, დემოკრატიასთან საქმე გვაქვს მაშინ, როცა ქვეყანა ხალხის მიერ იმართება, რესპუბლიკასთან კი მაშინ, როცა ქვეყანას კანონი მართავს. ქვეყნის ძირითად კანონად კი მიჩნეულია კონსტიტუცია.

კონსტიტუციო ლათინური სიტყვაა და ძირეულად მოწყობასა და დადგენილებას ნიშნავს. უწინარეს ყოვლისა, რესპუბლიკის მოწყობა იგული-სხმება _ მოწყობა უძირეულესი დადგენილების საფუძველზე. დამფუძნებელი მამების თანახმად, შეერთებული შტატები კონსტიტუციური ფედერაციული დემოკრატიული რესპუბლიკაა. კონსტიტუცია არის ხალხის ნების გამოხატულება. მისი გეგმა შეიმუშავა კონვენტმა _ ორგანომ, რომელიც ხალხის ყველაზე რჩეული წარმომადგენლებისგან შედგებოდა. შემდეგ კი მოეწყო კონვენტის მიერ შემუშავებული გეგმის საერთო – სახალხო განხილვა. სახელმწიფო ხელისუფლების ლეგალობის საფუძველი კონსტიტუციაა. ლეგალობა კი ლათინური lex-დან მომდინარეობს, რაც წესს, კანონს ნიშნავს. მაგრამ ასევე მნიშვნელოვანია ლეგიტიმურობის ცნება. ეს სიტყვაც იმავე ძირისაა. თუმცა მას სხვა შინაარსიც აქვს; ლეგიტიმურობასა და ლეგალობას შორის თავისებური მიმართება არსებობს. ლეგიტიმურობას უფრო უფლებამოსილება მიესადაგება; ლეგა-ლობას კი _ კანონირება. ლეგალურს არალეგალური, უკანონო უპირისპირდება; ლეგიტიმურს _ არალეგიტიმური, რაც უფლებამოსილების არმქონეს ნიშნავს. ზოგიერთი მოაზროვნე ფიქრობს, რომ თანამედროვე ეპოქაში შემდეგი რამ განხორციელდა: ლეგალობა იქცა ლეგიტიმურობის საფუძვლად. თვითონ lex-ის საფუძვლად მიჩნეულია ratio, გონება, რომლის შინაარსაც გამოთვლა და ანგარიში გამოხატავს.
 
რაციონალური ლეგიტიმურობის შესახებ ლაპარაკობს მაქს ვებერი. იგი ამოდის იმ წინააღმდეგობიდან, რომელიცამგვარად გაგებულ გონებასა და რელიგიურ საწყისს შორის არსებობს. ამ წინააღმდეგობის არსი ის არის, რომ გონებასაზოგადოდ, კერძოდ კი, სახელმწიფოებრივი და იურიდიული გონება არ არის თვითკმარი საფუძვლის მქონე. იგიყოველთვის ესწრაფვის რელიგიური ეთოსის მხრივ თეოლოგიურ დაფუძნებას. ამრიგად, მთავარი საკითხი არის არაგონების მხრივ საზოგადოებისა და სახელმწიფოს დაფუძნება, არამედ ის, თუ რა ყაიდის რელიგიური ეთოსი აფუძნებსთვით ამ გონებას. ზუსტად ასევეა ბატონობის ლეგიტიმაციის შემთხვევაში.
 
ლეგიტიმური ბატონობა ძალაუფლების თავისებური ტიპია: მისი კანონიერება იმ პირთა თავისუფალი ნებიდანმომდინარეობს, რომელთა მიმართაც ეს ბატონობა ხორციელდება. მასში მთავარია .. მოლოდინის ეფექტი. ეს ისვითარებაა, როცა ბატონობის სუბიექტი ელის იმას, რომ ბატონობის მისეული უფლება აღიარებული და გაზიარებულიიქნება. მაგრამ საიდან მომდინარეობს ბატონობის ამგვარი უფლება? მისი წყარო შეიძლება იყოს ტრადიცია, რასაცემყარება .. პატრიარქალური ბატონობა. მისი სტრუქტურა ასეთია: რელიგიურად ხელდასხმული ხელისუფალი _ მსახურები და ქვეშევრდომები. ლეგიტიმურობის ეს ტიპი განსაკუთრებული სიმტკიცითა და მდგრადობითგამოირჩევა.
ბატონობის წყაროდ შეიძლება გვევლინებოდეს ხარიზმა, ანდა ღვთაებრივი ნიჭი. ამ შემთხვევაში საქმე გვაქვს .. ხარიზმატულ ბატონობასთან. ბატონობის ამ ფორმისთვის ნიშანდობლივია წინასწარმეტყველური ფორმა: “გესმათ, რამეთუ თქმულ არს, ხოლო მე გეტყვით თქვენ”. “მე გეტყვითგულისხმობს რელიგიურად ხელდასხმული თუკანონით გარანტირებული წესრიგის წინააღმდეგ გამოსვლას. ამიტომ ხარიზმა განიხილება, როგორც რევოლუციურიელემენტი.
 
ბატონობის ორივე ეს ტიპი _ ტრადიციული და ხარიზმატული _ ხასიათდება ერთი საერთო ნიშნით: იგი ემყარებამებატონისა და ბატონობაში მყოფს შორის პიროვნულ მიმართებას, მასში მთავარია პიროვნული მომენტი.
 
ბატონობის მესამე ტიპია ე. წ. ლეგალური ბატონობა. მასში მთავარია არა პიროვნული, არამედ ფორმალურ – სამართლებრივი საწყისი. ეს უკანა-სკნელი კი სხვა არაფერია თუ არა კანონი. იგი გულისხმობს ბატონობითი ურთიერთობის კალკულაციას, მის წარმართვას მეთოდურად, ზუსტი ანგარიშის პრინციპზე დამყარებით. კანონის საფუძვლად გვევლინება ე. წ. გამომთვლელი (მაკალკუირებელი) გონება და არა თეოლოგიური ელემენტი. ლეგალური ბატონობის ყველაზე წმინდა ტიპია ე. წ. ბიურო-კრატიული აპარატი. მაგრამ ვებერის განმარტებით, იგი არ არის თვითსაფუძვლის მქონე. ბიუროკრატიული აპარატის თავში დგას ან მემკვიდრეობითი მონარქი, ან საყოველთაო – სახალხო არჩევნების გზით არჩეული პრეზიდენტი, ანდა პარლამენტი.
ვებერი დაჟინებით მიუთითებს იმაზე, თუ რაოდენ უმყარი და მყიფეა ლეგიტიმურობა თანამედროვე სამართლებრივ სახელმწიფოში. მართალია, იგი მიიჩნევს, რომ ბიუროკრატიული ბატონობა ყველაზე შესაფერისი ფორმაა თანამედროვე საზოგადოებისთვის, მაგრამ  ვებერი აღიარებს მისი გამაგრების აუცილებლობას. ბატონობის ბიუროკრატიული ტიპის გამმაგრებლად თავისი სამშობლოსთვის მას წარმოედგინა მონარქის, როგორც სახელმწიფოს მეთაურის, ინსტიტუტის შენარჩუნება.
 
რა თქმა უნდა, დამფუძნებელი მამების თვალსაზრისი ამ საკითხში ძირეუ-ლად განსხვავდება ვებერის შეხედულებისგან. სახელმწიფოებრივი გონება მათი მიხედვით კონსტიტუციას ეფუძნება. ბევრ მოაზროვნეს  მიაჩნია, რომ სწორედ ეს ქმნის ჩვენი ეპოქის თავისებურებას.  მაგრამ ემყარება თუ არა კონსტიტუცია სხვა რამეს, გარდა ხალხის ნებისა? ერთობ მნიშვნელოვანია ამ საკითხთან დაკავშირებით დამფუძნებელი მამების მოსაზრება. 43-ე წერილში ლაპარაკია იმის შესახებ, რომ ამერიკული კონფედერაცია ბუნების ტრანსცენდენტურ კანონსა და ბუნების ღმერთს ემყარება. ტრანსცენდენტური მიღმურს ნიშნავს. ბუნების კანონი ტრანსცენდენტური ანუ მიღმური ადამიანისადმი შეიძლება იყოს, რაკი იგი ღვთაებრივი ნების გამოვლინებაა. ეს ვითარება პოლიტიკური აზრის ისტორიაში გამოითქვა კიდეც ადეკვატური ტერმინით: ბუნებრივი სამართალი. აქედან ადვილად კეთდება დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ბუნებრივი სამართალი ღვთაებრივი სამართლიანობის გამოვლინებაა. ზოგიერთი მოაზროვნე თვლის კიდეც, რომ ლაპარაკია არა ყოფნის იმ წესრიგზე, რომელიც საგანთა ბუნებას ახასიათებს, არამედ ის ჯერარსული წესრიგი იგულისხმება, რომელიც ადამიანებს ღმერთმა უბოძა. მე-15 წერილში დამფუძნებელი მამები იმ წმინდაკავშირის (sacrad knot) შესახებ ლაპარაკობენ, რომელმაც გააე-რთიანა ამერიკელი ხალხი. ეს ორი უძირეულესი რამ _ ღვთაებრივი ანუ ბუნებრივისამართალი და წმინდა კავშირი არის სწორედ ის, რაც დამფუძნებელი მამების თანახმად, საფუძვლად უდევს ამერიკის (და საზოგადოდ სახელმწიფოს)  კონსტიტუციურ წესრიგს.
ამასთან დაკავშირებით უპრიანი იქნებოდა გაგვეხსენებინა ჰეგელის შეხედულება ადამიანთა შორის კავშირის შესახებ. საყოველთაოდ ცნობილია მისი მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მთელი აუცილებლად უნდა დაიშალოს. მაგრამ რაკრავს მის ნაწილებს? წინა პლანზე გამოდის კონტრაქტი. იგი ისეთი რამაა, რაშიც ჩემი ნება სხვისი ნების იდენტურიხდება. მაგრამ ჰეგელი ერთმანეთისგან განასხვავებს საერთო ნებასა (Gemeinsamer Wille) და საყოველთაო ნებას(Allgemeiner Wille). ამდენად, კონტრაქტი წანამძღვრად გულისხმობს თვითნებობასა და შემთხვევითობას, რაც მისუმდგრადობას განაპირობებს. კნტრაქტის თვითნებობასა და შემთხვევითობაში მდგრადობის ელემენტი შეაქვს ნდობას(Zutrauen) მოკონტრაქტე მხარეებს შორის. იგი გამოდის როგორც კონტრაქტის წინარეკონტრაქტული საფუძველი.
 
მაგრამ საქმე ის არის, რომ ნდობა მოკონტრაქტე მხარეებს შორის არ არის მყარი, რაკი იგი გრძნობად – ემოციური და რწმენითი წარმომავლობისაა და არ არის უზრუნველყოფილი მისი უნივერსალური ხასიათი. ამრიგად, ადამიანების ერთმანეთთან დამაკავშირებელი არის კონტრაქტი, რომელსაც აქვს წინარეკონტრაქტული საფუძველი _ ნდობა.
 
მაგრამ ნდობა, თავის მხრივ, ემყარება წმინდას, ხოლო წმინდა ემყარება წმიდათა წმიდას, რომელსაც ჰეგელი უწოდებსSubstantielles Band.
 
ამრიგად, ნდობას (Zutrauen), თვითნებობას (Willkür), შემთხვევითობას (Zufälligkeit), რანიც აკონსტიტუირებენსოციალურ კონტრაქტს დასაფუძვლებული აქვს  Heilige (წმიდა) და Heiligste (წმიდათა წმიდა).
 
ამრიგად, ადამიანთა შორის სამოქალაქო და სახელმწიფოებრივი თანაცხოვრება სიღრმისეულად არის არაკონტრაქტულ სიდიდეთა ერთობლიობა ან მათი მთლიანობა, არამედ მათ საფუძვლად უდევს წმინდა და  წმიდათაწმიდა. ანდა უფრო ადეკვატურად რომ ვთქვათ, ამ თვალსაწიერში  კონტრაქტი იქცევა იმად, რასაც ჰქვია Foedus,აღთქმა. სწორედ ეს ვითარება იგულისხმება ადამიანთა სახელმწიფო და სამოქალაქო თანაცხოვრების თეოლოგიურგანზომილებად. საქმე ის არის, რომ დასავლურ სააზროვნო სივრცეში ერთმანეთისგან რამდენიმე თეოლოგიასგანასხვავებენ. ერთია თეოლოგია, რომელიც გამოცხადებას ემყარება; სხვაა თეოლოგია, რომელიც მოქცევას ემყარება; Foedus ის როგორც აღთქმის შემთხვევაში საქმე გვაქვს ისეთ თეოლოგიასთან, რომელიც ღმერთის მიერადამიანისთვის მიცემულ აღთქმას ეფუძნება. ეს უკანასკნელი ცნობილია, როგორც ფედერალური ანუ აღთქმისმიერითეოლოგია.   
ძნელი არ არის ჰეგელის შეხედულებასა და დამფუძნებელი მამების მოსაზრებას შორის მსგავსების დანახვა. ლაპარაკი არ არის იმაზე, თუ ვის ეკუთვნის ამ საკითხში პირველობა. მთავარი ის არის, რომ დამფუძნებელი მამები, ისე როგორც ჰეგელი, იმ სააზროვნო სივრცეს მონიშნავენ, რომელშიც ადამიანური ყოფნა თეოლოგიურად ფუძნდება. ახლა, ალბათ, უფრო სრულად შეგვიძლია წარმოვიდგინოთ ადამიანის შესახებ დამფუძნებელი მამების თვალსაზრისი: ადამიანი არის არასრულყოფილი არსება, რომელიც დაჯილდოებულია თვითმართვის ნიჭით და რომლის ყოფნაც თეოლოგიურადაა დაფუძნებული; ანდა როგორც ჯ. ელაზარი ამბობს, ადამიანის საზოგადოების შესახებ ფედერალურ – რესპუბლიკური შეხედულება გამომდინარეობს თეოლოგიური სისტემიდან, თუმცა მასზე დამოკიდებული არ არისო. ე.ი. საქმე გვაქვს თავისებურ არადამოკიდებულ გამომდინარეობასთან.
უპრიანი იქნებოდა ისევ ჰეგელი გაგვეხსენებინა. იგი ყურადღებას ამახვილებს ორ ძირეულ ფენომენზე: ძველები ანდაწინაპრები (Alter) და შტამომავლობა ანდა მომავალი თაობა (Nachkomme). ახალ დროშიო, – ამბობს ჰეგელიმათშორის კავშირი მოშლილიაო, რაკი ამ კავშირს საკრალური საფუძველი გამოსცლიაო, ანდა გაკიდეგანებულა, გაქროლებულა ის, რასაც თანამედროვე მოაზროვნე როჯერ სკრატონი ტრანსცენდენტურ მოვალეობებს (Transcendent obligations)  უწოდებს.
 
სიწმინდის ელემენტი შემონახული არის .. წესჩვეულებით აზროვნებაში, რომელიც არის ადამიანისგანსაკუთრებულობის, მისი თავისუფლების სრული გასაქანი; საყოველთაო კი შემონახულია .. რაციონალურაზროვნებაში. ზოგიერთი მოაზროვნე მიიჩნევს, რომ ჩვენი ეპოქის ნიშნად კვლავაც რჩება ჰეგელისეულ ფორმულაშიგამოხატული ეპოქალური მოთხოვნა„… daß das Allgemeine verbunden sei mit der vollen Freiheit der Besonderheit …” (იხ. ჰეგელის სამართლის ფილოსოფია, § 260, დამატება)“ … რომ საყოველთაო შეერწყასგანსაკუთრებულის სრულ თავისუფლებას…”
 
თანამედროვე ეპოქის სულისკვეთებას გამოხატავენ დამფუძნებელი მამები, როცა ისინი ძირეულ სინთეზს ახორციელებენ. საქმე ეხება იმ სინთეზს, რომელიც ადამიანური ინდივიდუალიზმისა და კორპორატიზმის შერწყმასა და შეერთებას გულისხმობს ფედერალური (ანუ აღთქმისმიერი ე.წ. კოვენანტური (კოვენანტ – აღთქმას ნიშნავს) რესპუბლიკანიზმის მსოფლ-მხედველობაში. ეს ის ძირეული შემთხვევაა, როცა ინდივიდუალიზმი და კორპორატიზმი (პირობითად კერძოპირი და კრებითიპირი) ერთმანეთს აწონასწორებენ და აკონტროლებენ კიდეც. ასე რომ, checks and ballances სცდება პოლიტიკურ-მეცნიერული ტერმინისა და პოლიტიკური პრაქტიკის მომწესრიგებლის მნიშვნელობას და იგი შეიძლება, ონტო – თეოლო-გოგიური (თეოლოგიურის იმ გაგებით, რაზეც ზემოთ იყო საუბარი, ხოლო ონტოლოგიურში ადამიანური არსებობა მოიაზრება) პრინციპის სახით წარმოვიდგინოთ, რომელიც ერთსა და იმავე დროს აერთებს და ერთმანეთისგან თიშავს კიდეც ორ დაპირისპირებულ სიდიდეს.
ამრიგად, შეიძლება ითქვას, რომ ფედერალისტის თანახმად კონსტიტუ-ციური წესრიგი გამომდინარეობს თეოლოგიური წესრიგიდან, მაგრამ მასზე დამოკიდებული არ არის. ეს ვითარება პოლიტიკური წესრიგის წინარეპოლიტიკურ წანამძღვრებად მოიხსენიება.
პოლიტიკური წესრიგის წინარეპოლიტიკური წანამძღვრები 
ამ მხრივ მეტადრე საინტერესო და საყურადღებოა ის სიტყვა, რომელსაც დამფუძნებელი მამები ხშირად იყენებენ; საქმე ეხება სიტყვას: prejudice. იგი ლათინური praejudico-დან მომდინარეობს. ამ სიტყვაში განირჩევა თავსართი prae, რაც ნიშნავს წინ-ს, წინარე-ს და judico-ს, რაც განაჩენის გამოტანას, მსჯელობას, სჯას ნიშნავს. მაგრამ საქმე ისაა, რომ ეს ზმნაც, თავის მხრივ, ორი ნაწილისგან შედგება: jus, რაც სამართალს, კანონს ნიშნავს და dico, რასაც თქმა, გამოთქმა შეეფარდება. judico  სიმართლის თქმა, სიმართლის გამოცხადება. მაგრამ საქმე ის არის, რომ ინგლისურში ზემომოტანილი სიტყვა რამდენიმე მნიშვნელობით გამოიყენება. ერთ შემთხვევაში იგი ნიშნავს ისეთ მსჯელობას, რომელიც ფაქტებს არ ემყარება; სხვა შემთხვევაში მასში მიკერძოება და მიმხრობა მოიაზრება. ქართულად იგი შეიძლება ითარგმნოს როგორც წინარესჯა, წინასჯა. ინგლისურში იგი ძველი ფრანგულიდან შემოვიდა, სადაც ეს სიტყვა ზიანის მიყენებას უკავშირდება და ამ მხრივ ქართულ ცრურწმენას უახლოვდება. როცა დამფუძნებელი მამები ლაპარაკობენ ადგილობრივი prejudice-ბის შესახებ, ისინი მიკერძოებულ შეხედულებებს გულისხმობენ, რაც მოქალაქეებს ხელს უშლის ფედერალური ანუ საერთო – ეროვნული ინტერესების გაშინაგანებაში. მაგრამ ძირეულად  ფედერალისტიდან prejudice-ს ის გაგება გამოსჭვივის, რომელშიც ის სამართალი იგული-სხმება, ადამიანურ კანონს რომ უსწრებს წინ და მას აფუძნებს. კიდევ ერთი სინთეზი, რასაც დამფუძნებელი მამები ახორციელებენ, სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ისინი იმ უძირეულეს კავშირზე მიუთითებენ, რომელიც ადამიანური ყოფნის პოლიტიკურისა და წინარეპოლიტიკურ განზომილებებს შორის არსებობს. მონტესკიეს დარად, ისინი აღიარებენ, რომ ადამიანური კანონი ემყარება იმ esprit-ს, spirit-ს, გონსა თუ სულს, რომელიც მასში მოქმედებს და არ არის ადამიანური წარმომავლობისა. საბოლოო ჯამში, ლაპარაკია კანონისა და ზნის თანაარსებობაზე. მიჩნეულია, რომ კანონი აწესრიგებს ადამიანის, როგორც მოქალაქის, ქცევას; ხოლო ზნე ანდა ზნე-ჩვეულება მისი, როგორც წევრის, ქცევას აწესრიგებს. იმისთვის, რომ გავიგოთ, თუ რას ნიშნავს ადამიანი, როგორც წევრი, აუცილებელია, გავისიგრძეგანოთ, თუ რა არის შთაფვლა. ეს უკანასკნელი იმ ვითარებას გულისხმობს, რომ ადამიანი იმთავითვე შთაფლულია იმ ზნეობრივ წესრიგში თუ კულტურალურ გარემოში, რომელიც ტრადიციითაა გადმოცემული თუ რელიგიურადაა ხელდასხმული. ფედერაციული რესპუბლიკანიზმი ერთობლიობად კრავს ორ ძირეულ გამოცდილებას: მოქალაქეობისას და წევრობისას. ამ ორი გამოცდილების ძირეული ერთობა გვევლინება რესპუბლიკური სიქველის საფუძვლად. სიქველე კი ის ფენომენია, რაც ადამიანური კრებულისადმი ერთგულებას განაპირობებს. ზოგიერთს მიაჩნია, რომ რესპუბლიკანიზმი, რომელიც ადამიანის ინდივიდუალობას უსვამს ხაზს, თითქოსდა მოკლ-ებული იყოს  ძირეულ შესაძლებლობას: დააფუძნოს კორპორატიული, ანუ კრებითი ერთგულებანი. ამგვარი ერთგულების ფორმაა მაგ., პატრიოტიზმი. მაგრამ საქმე ის არის, რომ დამფუძნებელი მამების პოზიციიდან ორგვარი პატრიოტიზმის სინთეზი გამოსჭვივის: სამშობლოს, შეერთებული შტატები-სადმი პატრიოტიზმი და ის პატრიოტიზმი, რომელსაც ჰეგელი პოლიტიკურ პატრიოტიზმად მოიხსენიებს. ეს უკანასკნელი, როგორც ცნობილია, პოლიტიკური ინსტიტუტებისადმი ერთგულებას გულისხმობს.
ამრიგად, დემოკრატიული, ფედერაციული რესპუბლიკა ე.წ. წინარეპოლიტიკური წესრიგით საზრდოობს. თუმცა პოლიტიკურისა და წინარეპოლიტიკურის ამგვარი ურთიერთმიმართებიდან ის წინააღმდეგობა გამოსჭვივის, რომელიც, საზოგადოდ, ცოდნასა და რწმენას შორის არსებობს. ამგვარი წინააღმდეგობა კი გონებასა და გულს შორის არსებული დაპირისპირების გამოვლინებადაა მიჩნეული. ეს საკითხი კი ადამიანის ღმერთთან ურთიერთობის პრობლემას უკავშირდება.
ზოგი მოაზროვნე (მაგ., ელაზარი) მიუთითებს, თუ რაოდენ დიდი მნიშვნელობა შეიძლება ჰქონდეს დამფუძნებელი მამების შეხედულებებს დღევანდელ დღეს, როცა ადამიანთა ისეთი კრებულის, მათი ისეთი თანაცხოვრების იდეის ხორცშესხმა ხდება, როგორიცაა ევროგაერთიანება. დამფუძნებელ მამათა გამოცდილების მნიშვნელობა უფრო თვალსაჩინო გახდება, თუ იმასაც გავითვალისწინებთ, რომ ზემოხსენებული გაერთი-ანება ეროვნულ სახელმწიფოთა კავშირის ფორმად გვევლინება.
იურგენ ჰაბერმასი, როცა თანამედროვე ეპოქაში პოლიტიკური ბატონობის საკითხზე მსჯელობს, შემდეგ შეკითხვას სვამს: დემოკრატიული სამართლებრივი სახელმწიფოს წინარეპოლიტიკური საფუძვლები? იგი იძულებულია აღიაროს, რომ თანამედროვე სეკულარული სახელმწიფო ისეთი ნორმატიული წანამძღვრებით საზრდოობს, რომელთა უზრუნველყოფა თვითონ ამ სახელმწიფოს არ ძალუძს. იგი ასევე ეჭვს გამოთქვამს იმის თაობაზე, რომ მას შემდეგ, რაც სამართლის სრული გაპოზიტიურება მოხდა, საერთოდ შესაძლებელი იყოს პოლიტიკური ბატონობის არარელიგიური და არამეტაფიზიკური დაფუძნება. საინტერესოა, თუ რას სთავაზობს ლიბერალურ-სეკურალური სახელმწიფო თავის მოქალაქეებს ე.წ. პოსტსეკულარულ ეპოქაში. ეს ის ეპოქაა, როცა ადამიანების წინაშე მთელი სიგრძე – სიგანით დგება სოციალური ანუ მათ შორის კავშირის პრობლემა და ხდება იმის გაცნობიერება, რომ ადამიანური გონება არ არის თვითსაფუძვლის მქონე. ამის შემდეგ იგი ლაპარაკობს სეკულარული კონსტიტუციური სახელმწიფოს შესახებ, რომელიც პრაქტიკულ გონებას ეფუძნება. აქედან გამომდინარე, იგი კანტიანური რესპუბლიკანიზმის თავისებური ნაირსახეობის დამცველად გვევლინება. ეს უკანასკნელი კი გონების ავტონომიურობის პრინციპს ემყარება და მას თვითკმარი საფუძვლის მქონედ მიიჩნევს. ჰაბერმასი ასევე ლაპარაკობს იმ მაერთებელი კვანძის შესახებ, რომელიც თავისუფალ ინდივიდებს  თანაზიარი ვალდებულებით კრავს. თუმცა ამგვარ მაერთებელ კვანძად მას ე. წ. დემოკრატიული პროცესი მიაჩნია. ეს უკანასკნელი კი იმ “მაგიურ ძალად” გვევლინება, რომელიც თავისთავსაც აფუძნებს და ადამიანთა თანაცხოვრებასაც. შემდეგ იგი ცდილობს სეკულარიზება წარმოადგინოს, როგორც შემეცნების ორმხრივი პროცესი, რომელშიც ერთმანეთს მსჭვალავს ქრისტიანობა და ბერძნული მეტაფიზიკა. ამგვარი პროცესის შედეგად კი, რომელშიც გონება და რელიგია ერთმანეთის შემავსებლებად გვევლინებიან, ღვთის ხატება და მსგავსება იმ ღირსებად იცვლის სახეს, რომელიც ყველა ადამიანში არსებობს და უპირობო პატივისცემას იმსახურებს. საბოლოო ჯამში, წინარეპოლიტიკურსა და პოლიტიკურს შორის კავშირის პრობლემა ჰაბერმასთან პოსტსეკურალურ საზოგადოებაში მორწმუნეთა და ურწმუნოთა შორის ურთიერთობის პრობლემის სახეს იძენს. ამ თვალთახედვით სეკულარური გონება ეპისტემურ (ცოდნის) სტატუსს ანიჭებს რელიგიურ შეხედულებებს, რის შედეგადაც ეს უკანასკნელნი ირაციონალურის სტატუსს კარგავენ. ამ გზით, როგორც ჰაბერმასი ფიქრობს, მიიღწევა სახელმწიფო ხელისუფლების მსოფლმხედველობრი ნეიტრალიტეტი.

იოზეფ რათცინგერი თავის სტატიაში _ “რა ჰკრავს მსოფლიოს. თავისუფალი სახელმწიფოს წინარე – პოლიტიკურ მორალური საფუძვლები”, _ საკითხს თავიდანვე ასე აყენებს: ძალაუფლება და სამართლიანობა. ეს უკანასკნელი კისწორედ ის ელემენტია, რომელიც სეკულარულ პოსტმოდერნულ ეპოქაში პოლიტიკური ბატონობის ლეგიტიმაციისშესახებ დისკურსს ჩამოსცილდა (პლატონიდან მოკიდებული კი პირიქით იყო: ლეგიტიმაციის პრობლემა ყოველთვისსამართლიანობასთან მიმართებაში განიხილებოდა). ძალაუფლება სამართლიანობის კუთხით კი აღარ განიხილება,

 
არამედ მხოლოდ ლეგალობის (პოზიტიური ანუ შემოღებული, დადგენილი სამართლის) საფუძველზე. რათცინგერიმიიჩნევს, რომ პრობლემა სხვაგან არსად არ უნდა ვეძიოთ, თუ არა თავად ადამიანური გონების ამპარტავნებაში. გამოსავალს იგი გონებასა და რელიგიას შორის დიალოგში ხედავს.
 
ყოველივე ზემოთქმულიდან ჩანს, რომ ყველა სოციალური პროექტი, რომელიც ამპარტავანი, თვითკმარი გონების პრინციპზეა აგებული კრიზისს განიცდის. საქმეს ვერც სეკულარული რაციონალობა, ვერც ტოლერანტული და ვერცმკაცრი რაციონალობა შველის. ნათელია ისიც, თუ რაოდენ მრავლისმეტყველი შეიძლება იყოს ამ კონტექსტში იმ პრინციპის გააზრება, რომელიც ამერიკის დამფუძნებელმა მამებმა აღმოაჩინეს და checks and balances-ის სახელითაა ცნობილი. აქ ის ვითარება იგულისხმება, როცა გული და გონება, ცოდნა და რწმენა (და მათი ინსტიტუირების თუ დაწესების ყოველი ფორმა) ერთმანეთს აწონასწორებს და აკონტროლებს კიდეც.
Giorgi Baramidze
 
General Aspects of Understanding “The Federalist” and Republicanism
According to “The Federalist” republicanism is fundamentally related to federalism (papers N 10. 39). According to the founders’ intention America is a federative republic. Thus, we have to talk not generally about “republic” and “republicanism”, but about “federative republic” and “federative republicanism”. That’s why we’d better know the literal meaning of each of these concepts beforehand. According to the definition of the old Roman statesman and philosopher Cicero, republic is a public matter– res publica – res populi est. Thus, in this expression we have two basic words: matter and people. Federalism also comes from the Latin word foedus which in Georgian means union (with the related variants: contract and covenant). The thing is that there are voluntary communities and political institutions in this or that country. Naturally, the question arises – how these two things are related to each other. Relatively small self-governing communities are united with relatively large self-governing communities on the basis of the contract. Thus connected social institutes sign the contract with political establishments. So, contract is the basis of such a social-political order . But the main thing is that the main basis of such an agreement is the contract , the covenant, which, according to Bible, God makes with a man – at first Noah, then Abraham. Thus, a covenant has so called a theological element; the element whose the basic meaning is the first-maker, i.e. the thing that constitutes the essence of the agreement, what forms it as a conenant. Generally speaking, the soul of republicanism comes from people, and the soul of federalism – from the relations with God. Thus, at  first glance, the name federative republic appears to be a combination of two mutually exclusive domains; the divine domain and the secular domain. As it is supposed, when the contract is understood in this way, one of the main objections towards federalism can easily be annulled. It implies the fact that the contract can always be broken and the union built on it is unstable. But such a word-combination does not take into consideration one main thing; namely the fact that every alliance is made between people while the covenant federalism is based on a covenant made with God. And God is always devoted to his covenant.
The question can be put this way: what is the political order or political union based on? It can be based on two things: either on private persons or on so called collective persons. An individual man is regarded as a private person. But such things as family, guild, neighborhood, community, nation are considered as collective persons. The first position is known as individualism; the second one is called corporatism;  the word corporation comes from Latin and means union. It should also be taken into consideration that the political order or union is evaluated according to several criteria. First of all, people are interested in how strong, firm, durable and fair it is. It is also rather significant how it contributes to everybody’s well-being. Thus, the solidity of the political order should be the guarantee of a good life. It is a well-known fact that people aspire to two things: a good life and the deliverance of their souls after death. It is also known that the language of this or that nation determines essential differences itself. We say that an individual person, a private person lives, but  persons coexist. A person from west during long historical epochs was convinced that good life as well as soul salvation is possible namely on the field of coexistence. Though, in the same west a lot of people consider that an individual person is also able to do the same. But the main thing is how we understand a man.
“The Federalist” and understanding a man
According to the 51st paper a man is not an angel: “If men were angels”. According to the first paper a man has the ability of judgment and making decision. An animal in principal lacks such capabilities. Thus, a man is between an angel and an animal. According to the founders it means that a man is a fallen and imperfect creature. It seems that the American Founding Fathers take into consideration Plato’s notion (expressed by Socrates in Book 2 of the Republic) that the necessity of the city is due to the fact that a man is a creature having needs. Need is the expression of imperfection. A perfect creature has no needs. Thus, according to the Founders’ opinion, a man is an imperfect creature endowed with the faculty of reflection and making decisions, or who (according to the 39th paper) has the capacity for self-government, i.e. the ability to govern himself. But the main thing is what unites such individuals in one nation. From this point of view the second paper, in which the word Providence is essentially important, is rather interesting. It speaks about one whole country and nation who have common ancestor, speak one language, and confess one religion. The basis of such unity is divine Providence. Thus, according to the American Founding Fathers the basis of men’s coexistence is divine Providence. Those people should think deeply about this circumstance who think that it is possible to found this or that collective without a divine will. According to the founders, a federative republic is namely that form of political order, political union, which mostly corresponds to the American nation that Providence has united in one corporation. In 85 papers nothing is said about the fact that God made a  covenant to American people. But in these wise papers namely biblical experience and analogue are felt. From this standpoint the founders’ view is federal view, federal world outlook from basic understanding of federal where in means covenant. We think that this situation says much to seekers for “the American soul”. But traditional thought considers that political thought which has such theological elements must leads us to the necessity of a monarch or a monarchical system. Thus, the question is, what is the relation between monarchy and republic.
Monarchy and republic
 
Monarchy is a Greek word and consists of two parts: monos – which means only or one and arche – which means first or ruling. Consequently, the literary meaning of monarch is self-governing or autocrat; monarchy means self-government or autocracy. The Monarchic political system is as follows: a king is the head of state authority who is the sovereign blessed by God. It means that the right of supremacy is conferred on him by God. According to the Founding Fathers the divine mandate is conferred on the whole nation. In one case the divine mandate is conferred on the king, in the second case – on people. One state-political system is presented as a monarchy, the other – as a republic. Though, in case of this latter the theological element plays the role of a so-called first mover and it does not interfere in the political life. In other words, in one case the sovereign is a king, in the other – the people. So, the main thing is to understand what sovereignty is; it is a word of Latin root and means supremacy. Consequently, a sovereign is supreme. In our political reality are often heard the words uttered with great self-confidence and enthusiasm: “Its supremacy Georgian people”. From the traditional point of view, sovereignty is inseparable and indivisible. Monarchy is a sovereignty of such a kind. Speaking about the people’s supremacy implies its inseparability. The sovereign of the inseparable nation is the king having the inseparable and indivisible sovereignty. The source of his sovereignty and authority comes directly from God.
Republicanism is namely that political system which denies royal authority and considers that the only sovereign is nation. According to the Founding Fathers the source of state authority and state power is nation’s supremacy. Nation can be understood in two ways: according to one point of view it consists of individuals; according to the second standpoint it consists of collective persons, i.e. private persons united by corporations. In one case we deal with a personal will, in the other case – with a corporate will. According to the Founding Fathers, republicanism is related to individualism. The main thing is an individual as well as his will and rights. But the Founding Fathers’ republican world outlook is not exhausted by advancing only individualism. They fundamentally related individualism to the federal principle of self-organization of society. This situation is well seen from the passage in which the jurisdiction of federal law is discussed: the federal law, it is said, should be applied to the citizens of each State as individual, as private persons. But what concerns America, it should be the union of States (i.e. separate states) as a union of collective persons. Moreover, the social structure of the whole country is built with such associations as family, guild and other voluntary establishments. It means that the people consists of such self-governing wholes. It is not inseparable and indivisible, but separated and divided. But this situation is the basis of its solidity and inseparability and not of its breaking up and separation. It can be said that the Founding Fathers turned the principle of self-arrangement of American society into the principle of state arrangement. According to them, a state is not a certain reified entity , but it is a political unity, political corporation or unification. As it is so, state authority should also be based on the principle of division and separation. This is how the American Founding Fathers introduced the principle of divided and separated sovereignty in political thought and practice. This latter became the basis of dividing the state authority into different branches.
 
Divided sovereignty and the branches of authority
 
Divided sovereignty requires the division of authority or divided authority. Consequently, a state itself is nothing but a political association, political corporation. Such understanding of a state absolutely differs from its traditional understanding which considers it as reified entity. There is only one step from the inseparability of a state and state authority to a totalitarian state. State as an association, inseparable sovereignty and divided authority are the preconditions of avoiding the totalitarianism and the violence from the state’s side. This latter is that disaster for avoiding of which the American Founding Fathers fight with such selflessness. Though, they do not talk only about such violence. Any kind of expression of violence is unacceptable for them. Thus, the state authority is divided into three branches: the executive authority, the legislative authority and the court authority. Each of them has its own authority the volume of which is stated by the constitution. President is at the head of the executive authority. The presidential authority was the subject for hot discussions. Some of the opponents proved that it exceeded the authority of the British monarch and saw a great danger in it. But the answer of the Founding Fathers to the opponents could be formed this way: such danger is real in the case of inseparable and indivisible sovereignty. But in the conditions of divided sovereignty it almost does not exist. Though, only the above mentioned principle is not enough to achieve this goal. Namely in this item the Founding  Fathers for the first time introduce such phenomenon in political thought and practice (“The Federalist” N 10) which is known as checks and balances mechanism. It implies such essential situation when the branches of authority check and balance each other. The aim of such action is to locate each branch of authority in its own sphere. The sovereignty of division and the inter-balance and check mechanism are the weapon against the usurpation. Usurpation is a Latin word and means capture. When we talk about the negative sides of the presidential republic, it’s worth thinking what the divided sovereignty is and how the inter-balance and check mechanism should be held. While discussing republicanism, it should be relevant to understand the Founding Fathers’ standpoints and think what the federative republic means. They teach contemporary as well as future generation: “And according to the degree of pleasure and pride we feel in being republicans, ought to be our zeal in cherishing the spirit and supporting the character of Federalists.” (Paper N 10). The Founding Fathers accomplish several kinds of synthesis. On the one side we deal with the synthesis of the federal and republican systems. On the other hand federative republicanism presents the synthesis of individual and corporate. The baseis of political order is namely the synthesis of individual and corporative.
According to the Founding Fathers the soul of republicanism is expressed by one of the three branches of government – the legislative. That is why they consider that the danger of usurpation can be anticipated especially from it. Here, also, the principle of division appears as a savior. The legislative authority is divided between a House of Representatives and a Senate. The House of Representatives expresses the popular dimension of authority as its source is the whole American people. The Senate expresses the federal dimension of authority as its source is not the inseparable American people as Reified entity, but States as equal political societies (Paper N 39). In practice the principle of power division looks like this: at first it is divided into two levels – common-national and federal; each of the levels on its turn, is divided into three branches; and the legislative authority on each of these levels is divided into two parts. Consequently, we have to understand well enough that absolute sovereignty is no more possible.
But the principle of division not applicable only to the state authority. The thing is that the field of civil society, which, as is known, provides the opportunity for the exercise human freedom, is equally exposed to the danger of violence and usurpation of rights,. That is why there always exists the danger that a biased majority could assemble  or a collective of such unreliable people could be established in power. The Founding Fathers consider two ways of avoiding this danger. One way is as follows: to establish an unbiased corporate within the society which will not show partiality towards either of the groups. But they think that this cannot be accomplished. The second way is to divide the society into as many sects as possible in order to avoid the possibility of establishing biased majority who could easily accomplish usurpation and oppression. Sect is a Latin word and means a religious school, doctrine or group. But the Founding Fathers do not use this word in a religious meaning. They consider a sect as any small community. Divided society means that it is divided into many small communities. Namely such mechanism is considered to be the guarantee of the impossibility of forming the biased, violent and usurper majority. Divided sovereignty, divided state authority and divided society are considered as the basis of the republican freedom. The republican freedom and the republican democracy are chained to each other.
Republicanism is cannot be imagined without federalism. This latter, probably, is not unknown to Georgia as well. It is implied that Georgian society always was divided into communities having responsibilities and devotion to each other. We can also talk about cultural federalism in Georgia. The principle of cultural variety is not the similarity among different parts, but difference among them. But is it possible for difference to be the basis of unity? The American Founding Fathers teach future generations exactly this, that  difference is the foundation of genuine unity. We Georgians always strove for strong, solid, stable union on the political domain. We have more than 3000 years of statehood. But the periods of the united inseparable statehood are rather short during this period. The thing is how we understand national statehood. The traditional view is as follows: we seek for what is common among the different parts of Georgia; it is nothing else but common Georgian, i.e. common-national; thus, the nation state appears to be a form of political institutionalization or political establishment of this latter. The logic of the political view is as follows: what is common is supreme and undivided; but what differentiates divides and separates us. But there also exists a logic of political thinking, so called the logic of difference. This latter considers that it is exactly difference that is the basis of the genuine unity. The Federative state is considered as the form of the political establishment of the difference. According to this logic, difference does not divides, but unites and strengthens the country. If we think in this way, in our past we were facing not the “breakdown” of  statehood, but its continuity was presented in the form of breakdown and division.
Republicanism and democracy
 
The Founding Fathers resolutely state that the essence of republicanism is representation. It means that the people’s power is exercised  through the actions of the people’s representatives. Prior to the time of the American Founders the idea prevailed that in a democracy the people themselves would exercise power and rule the country. Ancient Greece, which nourishes western thought, recognizes only direct democracy. Its implementation is related to the territorial principle in that it was thought that  only  a small territory could be governed democratically. Opponents argued to the Founding Fathers that democracy cannot be accomplished on such a very large territory as that of America. But the Founders consider that the peculiarity of the American republicanism and the American Democracy is the fact that they are applied on the largest territory. Exactly this distinguishes representative democracy from direct democracy. As has been said, in a democratic regime, the people rule the country, but in a republican system the representatives of people rule the country. The representative principle works in the field of governmental authority as well as in the field of society. In the latter it is accomplished in the following way: a smaller corporation, e.g. a corporation established by a professional feature, i.e. guild sends its representative to a larger  guild which, on its turn, sends its representative to a larger guild, etc. The principle of simultaneous delegation is accomplished in the field of governmental authority as well. Thus, the whole country is covered by a network of representation. A representative is a person who is devoted to the sender and feels responsible towards him/her. If we consider it from this viewpoint, the social as well as political body of the whole country is filled with the sense of responsibility and obligation. In special political-scientific language this phenomenon is called the loyalty toward the state. What conditions the republican loyalty according to the Founding Fathers? It is necessary to understand the essence of the republican freedom and the republican democracy. As it is said, we deal with democracy when the country is ruled by people, and we deal with a republic when the country is ruled by law. The Constitution is regarded as the major law of the country.
Republicanism and constitution
 
Constitution is a Latin word and basically means arrangement and resolution. First of all the arrangement of a republic means to arrange on the basis of the most fundamental resolution. According to the Founding Fathers, the United States is the constitutional federative democratic republic. Constitution is the expression of people’s will. Its plan was worked out by the Convention – the body which consisted of the most outstanding representatives of the nation. Then the common-public discussion of the plan worked out by the Convention was held. Constitution is the basis of the legality of the state authority. Legality stems  from the Latin word Lex what means rule, law. The concept of legitimacy is equally important. This word has the same root as law, but it also has another meaning; there is a peculiar relation between legitimacy and legality. Legitimacy matches more with authority, legality – with lawfulness. Legal is opposed by illegal, legitimate – by illegitimate what means not having authority. Some think that the following has been accomplished in the contemporary epoch: legality has become the basis of legitimacy; ratio is regarded as the base of lex; ratio is mind the content of which is expressed by calculation.
In this connection it would be desirable to remember Max Weber. He bases his consideration on the opposition which exists between mind thus understood and the religious source. The essence of this opposition is the fact that mind in general, and state and juridical mind in particular, is not adequately grounded. It always strives for theological establishment from the side of religious ethos. Thus, the main problem is not to establish society and state from the side of mind, but what kind of religious ethos establishes this mind. This is the case also when legitimacy dominates.
Legitimate domination  is the peculiar type of authority: its legality comes from the free will of those people towards whom this domination is accomplished. The main thing in it is the so called anticipation effect. This is the case when the agent of domination expects that his right of domination will be admitted and shared. But where does such a right of domination come from?
Its source can be the tradition of patriarchal domination. It had the following structure: religiously consecrated  sovereign – servants and subordinates. This type of legitimacy is distinguished by special firmness and solidity.
Charisma or the divine gift can also be a source of domination. In this case we deal with the so called charismatic domination. A prophetical form is typical of this form of domination: “Hear as it is said, and I shall tell you”. “I shall tell you” means to oppose the order which is religiously mandated  or guaranteed by the law. That is why charisma is considered a revolutionary element.
Both types of domination – traditional and charismatic – share a common feature: it is based on the personal relation between a master and those who are in slavery. A personal moment is essential in it.
The third type of domination is the so called legal domination. The essence of this type is characterized by personal, not formal-legal origin. This latter is nothing else but law. It implies the calculation of dominating relations, directing it methodically based on the principle of exact calculation. The so called calculating mind and not the theological element appears to be the basis of law. The purest type of legal domination is the so called bureaucratic apparatus. But according to Weber it does not have the self basis. At the head of the bureaucratic apparatus stands either a hereditary monarch or the President or the Parliament elected by general public elections.
Weber persistently states how unstable legitimacy is in the modern legal state. Though Weber considers that bureaucratic domination is the most appropriate form for modern society, he admits the necessity of its strengthening. He considers that maintaining the institution of  monarchy is the only thing that will strengthen the bureaucratic type of domination.
The Founding Fathers’ standpoint essentially differs from Weber’s. According to them state mind is based on the constitution. Many thinkers suppose that namely this is the peculiarity of our epoch. But is the constitution based on anything else but people’s will? The Founding Fathers’ consideration concerning this problem is rather important. In paper 43 it is said that the American confederation is based on the transcendental law and God of nature. Transcendental means beyond. The law of nature can be transcendental towards a man as it reveals the divine will. In the history of political thought this situation was expressed by the term: natural law. It can easily be concluded that natural law is the manifestation of divine justice. Some thinkers consider that this does not mean the order of existence which is characteristic of the nature of objects, but that normative order which God gave to man. In Paper 15 the Founding Fathers speak about that sacred knot which united the American nation. These two essential things – divine or natural law and sacred knot which, according to the Founding Fathers, is the basis of the constitutional order of America (and generally of a state).
In this connection it would be desirable to remember Hegel’s opinion about the relation between people. His consideration concerning the fact that the whole should necessarily be divided is well-known. But what united its parts? Contract becomes essential in which my will is identical to the will of others. But Hegel differentiates common will (Gemeinsame Wille) and universal will (Allgemeine Wille). Thus, the contract implies that willfulness and chance precondition its instability. Trust (Zutrauen) introduces the elements of stability in willfulness and chance of the contacts between the sides. It appears to be a pre-contactive base of the contract.
But the thing is that the trust between the sides is not stable as it is of sensual-emotional and religious origin and is not ensured by the universal character.
Thus, the contact is that which connects people who have a pre-contactive base – trust.
But trust, in its turn, is based on the sacred, and the sacred is based on the saint of saints, what Hegel calls Substantielles Band.
Thus, trust (Zutrauen), willfulness (Willkür), and chance (Zufälligkeit) whcih constitute the social contacts are based on Heilige (sacred) and Heiligste (saint of saints).
Thus, the civil and state coexistence between people is not the relation of contractual  values or their wholeness, but it is based on sacred and saint of saints. Or to be more adequate, in this sight a contract becomes what is called Foedus, covenant. Namely this is implied to be the theological dimension of the state and civil coexistence of people. In the western thinking space several theologies are differentiated. One theology is based on Apocalypses, the other – on Conversion; in case of Foedus (covenant) we deal with a theology which is based on the covenant given to a man by God. This latter is known as federal or  covenant theology.
It is not difficult to see the similarity between Hegel’s opinion and the Founding Fathers’ consideration. The main thing is that the Founding Fathers as well as Hegel indicate that thinking space in which a man’s existence is founded theologically. Now, probably, we can more fully understand the Founding Fathers’ viewpoint: a man is an imperfect creature who has the gift of self-government and whose existence is founded theologically. As J Elazar says the federal-republican view about man’s society comes from the theological system of thought, it does not depend on the latter.
It would be desirable to remember Hegel again. He underlines two essential phenomena: Elders or ancestors (Alter) and posterity or future generation (Nachcomme). Hegel says that in the present time there is no relation between them as this relation no more has the sacred fundament or that what the modern thinker Roger Scruton calls transcendent obligations vanished.
The element of sacredness is maintained in the so called traditional thinking which is the full scope of a man’s particularity, his freedom; universal in preserved in the so called rational thinking. Some of the thinkers suppose that the epochal requirement expressed in Hegel’s formula still remains as the sign of our epoch “dass Allgemeine verbunden sei mit der vollen Freiheit der Besonderheit” (see Hegel’s Philosophy of Law. $ 260, appendix) “. . . universal to be combined with the full freedom of particular”.
The Founding Fathers express the aspiration of the modern epoch when they accomplish the basic synthesis. It is that synthesis which implies combining a man’s individualism and corporatism in the world outlook of the federal or the so called covenant (covenant means vow) republicanism. This is that special case when individualism and corporatism (conditionally private person and collective person) balance and check each other. So, checks and balances do no more have anything in common with the meaning of a political scientific term and a regulator of the political practice and can be perceived as the onto-theological principle (in theological is implied was has been mentioned above, and in ontological –  a man’s existence), which simultaneously unites and disconnects two opposite values.
Thus, it can be said that according to “The Federalist” the constitutional order comes from the theological order but does not depend on it. This situation is considered to be the pre-political precondition of the political order.
Pre-political preconditions of the political order
 
The word which is very often used by the Founding Fathers is rather interesting and noteworthy; this word is prejudice. It comes from Latin praejudico. It consists of two parts – the prefix prae what means before and judico what means to pass sentence, to discuss, to judge. But this verb, in its turn, consists of two parts: jus which means law and dico what means to say, to utter. judico is to say truth, to announce truth. The above mentioned word in English has several meanings. In one case is means such judgment which is not based on facts; in another case partiality is considered in it. In Georgian it can be translated as prejudgment. In English this word came from French where it is related to doing harm and thus, in Georgian it is close to superstition. When the Founding Fathers speak about prejudices, they imply biased opinions which blind people to reflect on federal or national interests. But basically prejudice can be understood from “The Federalist” in which is implied that law which precedes and establishes the human law.
One more synthesis which the Founding Fathers accomplish is that they point to the relation which exists between political and pre-political dimensions of human existence. Like Montesquieu, they admit that the human law is based on that esprit, spirit, mind and soul which acts in it and is not of human origin. Thus, it is about the coexistence of law and character. It is considered that law regulates a man’s as a citizen’s behavior; but character or moral regulates his as a member’s behavior. In order to understand what a man as a member means, it is necessary to understand what baptize is. This latter implies that a man from the very beginning is baptized  in that moral order or cultural environment which is passed by the tradition and is consecrated religiously. Federative republicanism unites two basic experiences: that of citizenship and that of membership. The unity of these experiences is the base of republican virtue . The virtue is that phenomenon which preconditions devotion towards people. Some people consider that republicanism which underlines a person’s individuality lacks the possibility to establish corporate or common devotions. Such a form of devotion is, for instance patriotism. From the Founding Fathers’ position is seen the synthesis of two kinds of patriotism: patriotism towards homeland, the United States and that patriotism which Hegel calls political patriotism. This latter implies devotion towards political institutions.
Thus, the democratic federative republic is nourished by the so called pre-political order. From such relations of political and pre-political, however, is seen that resistance which generally exists between knowledge and faith. Such resistance is regarded as the exposure of the opposition existing between mind and heart. This issue is related to the problem of the relation between God and a man.
Some thinkers (e. g. Elazar) indicate the importance of the Founding Fathers’ opinion in the present, in the period of realization of such a collective of peoples, of such an idea of their coexistence, as the European Union. The importance of the Founding Fathers’ experience will be more vivid if we take into consideration the fact that the above mentioned union is the form of the union of European States.
When Jürgen Habermas discusses the problem of political supremacy in the modern epoch, he puts the following question: What are the pre-political principles of a democratic legal state? He has to admit that a modern secular state is nourished by such normative preconditions which the state itself is not able to ensure. He also expresses doubt about the whether after law became totally positive, it is possible to establish unreligious and non-metaphysical supremacy. It is interesting what a liberal-secular state offers its citizens in the so called post-secular epoch. This is the epoch when people face the social problem, i.e. the problem of the relation between them and they realize that a human mind does not have self-basis. After this, he talks about a secular constitutional state which is based on a practical mind. Consequently, he is a supporter of a certain kind of Kantian republicanism. This latter is based on the principle of the autonomy of mind and considers it to have a self-sufficing basis. Habermas also talks about the linking knot which unites free individuals with equal obligations. However, he considers that the so called democratic process is this very linking knot. This process is such a “magic power” which established itself as well as people’s coexistence. Then he tries to present the secularization as the bilateral process of cognition in which Christianity and Greek metaphysics penetrate through each other. As a result of this process – in which mind and religion fill each other – God’s image and similarity change into the dignity which exists in every person and deserves unconditional respect. Finally, according to Habermas, the problem of the relation between pre-political and political is the relation between believers and atheists in the post-secular society. From this viewpoint, the secular mind gives epistemic (knowledge) status to religious views; as a result these views lose the status of irrationality. Habermas considers that thus can be achieved the ideological neutrality of state authority.
In his article “What unites the world. Pre-political moral principles of the free state”, Joseph Ratzinger  raises the problem this was: Power and justice. This latter is that element which in the secular post-modern epoch detached from the discourse about legitimating the political supremacy (beginning from Plato the problem of legitimation was always considered in the relation with justice). Justice is no longer considered from the viewpoint of power; it is considered on the basis of legality (positive or introduced, established law). Ratzinger assumes that the problem should be sought in the arrogance of a human mind. According to him, the only way is the dialogue between mind and religion.
From the above mentioned it is obvious that every social project which is built on arrogant, self-sufficing mind undergoes crisis. Nothing can help – neither secular nationality, nor tolerant rationality, nor strict rationality. It is also clear how significant it could be to realize that principle which was found by the American Founding Fathers and which is known as checks and balances. It is that very situation when heart and mind, knowledge and faith (and every form of their establishment) balance and check each other.
წყარო:http://federalistpapers.ge

პოპულარული

თხის რქის პერიოდი დაიწყო - რა გელოდებათ მომდევნო ერთ თვეში ზოდიაქოს ნიშნების მიხედვით?
"არ ჩამოხვიდეთ 14 დეკემბერს თბილისში! მინდა გითხრათ, რომ ივანიშვილი წინააღმდეგია ამ ღონისძიების" - 20/30 იანელების საგანგებო განცხადება
რა ღირს ლარი დღეს - ოფიციალური ინფორმაცია
ივანიშვილის შეტევა პატრიარქზე - "ოცნების" დეპუტატმა უმრავლესობა სკანდალური განცხადებით დატოვა
დაწერე კომენტარი